کتاب حدیث
آشنائی با حدیث وانواع ان وکتب معتبر حدیث

انواع راویان و تفاوت حدیث ضعیف با جعلى

انواع راویان و تفاوت حدیث ضعیف با جعلى

در یك تقسیم كلّى راویان احادیث به سه گروه قابل تقسیم‏اند: 1 ـ راویان راستگو و مورد اعتمادْ در نقل درست احادیثى كه شنیده‏اند ؛ 2 ـ راویان ناشناخته و یا غیر قابل اطمینان ؛ 3 ـ راویان دروغ‏پرواز و حدیث‏ساز.

گروه نخست مورد اعتماد و احادیث آنها حجت است. آنچه نقل مى‏كنند به معصوم علیه ‏السلام نسبت داده مى‏شود و مورد پذیرش قرار مى‏گیرد.

گروه دوم، راویانى معمولى هستند كه ممكن است به سبب كم‏اطلاعى و یا كم دقتى، حدیثى را به درستى نقل نكنند و یا معناى ناموجهى را به معصوم علیه ‏السلام نسبت دهند. اما خود، حدیثى را به دروغ نمى‏سازند و بر معصوم علیه ‏السلام افترا نمى‏بندند. احادیث این دسته ضعیف خوانده مى‏شود و قابل اعتماد نیست و به تنهایى اعتبار لازم را براى استناد در مقام عمل ندارند. اما این به معناى جعلى و ساختگى بودن این احادیث نیست و حتى در موارد بسیارى حدیث آنان به وسیله قرینه‏ها و نشانه‏هاى دیگر ـ مانند موافقت با عقل و قرآن و احادیث دیگران ـ حجیّت و اعتبار مى‏یابد. گفتنى است گاه ضعف روایت به سبب عدم اتصال حلقه‏هاى راویان به یكدیگر است كه آن نیز در برخى موارد قابل حل است.

دسته سوم، كه به دروغ حدیث مى‏سازند و آن را با احادیث دیگر محدثان در مى‏آمیزند، تعدادشان اندك است. حدیث شناسان، بسیارى از این گروه و احادیث آنان را معرفى كرده‏ اند. روایات این دسته، جعلى و یا موضوع نامیده مى‏شود و به هیچ روى قابل استناد نیستند، و حتى نقل آنها نیز جایز نمى‏باشد مگر با اشاره به جعلى بودن آنها.