کتاب حدیث
آشنائی با حدیث وانواع ان وکتب معتبر حدیث

نهج ‏البلاغه وصحیفه سجادیه

نهج ‏البلاغه

نهج ‏البلاغه (به معناى راه رسا سخن گفتن، یا روش بجا سخن گفتن) نامى است كه سید رضى(متوفى 406 ه) به مجموعه‏اى كه خود از سخنان مولاى متقیان على علیه ‏السلام گردآورده، نهاده است. نهج‏ البلاغه، كتابى است در برگیرنده حكمتهاى متعالى، مواعظ نورانى، نظام تربیتى، آیین حكومت‏دارى، سنتهاى تاریخى و عرفان حقیقى؛ صحیفه‏اى است براى ساختن فرد و جامعه و منبعى است براى شناخت معارف دینى.

این كتاب در سه بخش فراهم آمده است:

1. خطبه‏ ها و كلمات امیرالمؤمنین، شامل 241 خطبه و كلام است. طولانى‏ترین خطبه، خطبه 192 با عنوان «قاصعه» است.

2. نامه ‏ها، شامل 79 نامه، وصیت، سفارش، فرمان، دعا و پیمان‏نامه است. فرمان امام علیه ‏السلام به مالك اشتر طولانى‏ترین نامه این بخش است.

3. حكمتها، شامل 480 جمله كوتاه حكمت‏آمیز. حكمت شماره 147 با حدود 2 صفحه بلندترین حكمت به شمار مى‏رود.

اندیشه‏وران شیعه و اهل سنّت از دیرباز به نهج‏ البلاغه توجه داشته‏اند و آن را موضوع كارهاى علمى گران‏سنگى از قبیل شرح نویسى، تصحیح، مستندسازى گفتار امام علیه ‏السلام ، استدراك بخشهاى دیگر سخنان امام علیه ‏السلام و ترجمه قرارداده‏اند. از میان شرحهاى مهم نهج‏ البلاغه مى‏توان از شرح ابن ابى‏الحدید، شرح ابن میثم بحرانى، شرح علاّمه خویى، و از میان ترجمه ‏هاى رایج مى‏توان از ترجمه دكتر جعفر شهیدى، آیتى و فیض‏الاسلام نام برد.

صحیفه سجادیه

«صحیفه سجادیه» كه به آن «زبور آل محمد» و «انجیل اهل بیت» نیز مى‏گویند، مجموعه‏اى از دعاهاى امام سجاد علیه ‏السلام است كه به وسیله آن حضرت انشاء و توسط امام باقر علیه ‏السلام و زید بن على نگارش یافته است. در این اثر گران‏سنگ، خواننده در لابه‏لاى دعاها با دریایى از معارف دینى، و مسائل سیاسى و اجتماعى روبه‏رو است. صحیفه سجادیه در اصل در برگیرنده هفتاد و پنج دعا بوده است، امّا متأسفانه تنها پنجاه و چهار دعا در صحیفه‏هاى موجود به دست ما رسیده است.

برخى محدثان با گردآورى شمار دیگرى از دعاهاى امام سجاد علیه ‏السلام عدد دعاها را دوباره به هفتاد و پنج رسانده‏اند و مجموعه‏هاى جدیدى را پدیدآورده‏اند كه عبارت‏اند از:

1. صحیفه سجادیه ثانیه؛ محمد بن حسن حرّ عاملى (متوفاى 1104ق)؛

2. صحیفه سجادیه ثالثه؛ میرزا عبداللّه‏ افندى (متوفاى 1130ق)؛

3. صحیفه سجادیه رابعه؛ میرزا حسین نورى (متوفاى 1320ق)؛

4. صحیفه سجادیه خامسه؛ سید محسن امین (متوفاى 1372ق)؛

5. صحیفه سجادیه سادسه؛ محمد صالح مازندرانى (متوفاى 1350ش).

جامع‏ترین صحیفه سجادیه، صحیفه سجادیه كامله است كه توسط آیة‏اللّه‏ سید محمدعلى ابطحى فراهم آمده و مجموع كتابهاى پیشین است. گفتنى است تاكنون شرح و تعلیقه‏هاى بسیارى بر صحیفه سجادیه نگاشته شده و نیز ترجمه ‏هاى متعددى از آن فراهم آمده است.